Öncelikle şunu belirtmek isteriz ki bu makale yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Kendi özgün ürün geliştirme durumunuzla ilgili rehberlik için her zaman uygun hukuk uzmanlarına danışmalısınız.

Tek başınıza veya bir ekibin parçası olarak yeni bir ürün tasarlamak hem heyecan verici hem de yorucu olabilir. Heyecan verici kısım, sorunlara yenilikçi çözümler getirebilecek yaratıcılık ve beyin fırtınalarıdır. Yorucu kısım ise yaratıcı aşamadan sonra gelen hemen hemen her şeydir: test, dokümantasyon, satış, muhasebe, dağıtım ve hukuki konular. Evet, hukuki konular. Çünkü tüm o saatleri harcayıp sonunda büyük fikrinizi başka bir kişiye veya kuruluşa kaptırmak istemezsiniz. Tarih, lazer, ampul ve televizyon da dahil olmak üzere ürün fikirlerinin “el konulması”na dair örneklerle doludur. Yeni ürününüzle ilgili herhangi bir hukuki konu, ileride sorun ve masraf yaşamamak için tasarım sürecinizde mümkün olduğunca erken ele alınmalıdır. Peki harika fikrinizi korumak, bundan doğabilecek her türlü hukuki sorumluluğu en aza indirmek ve gelecekte üzerinde kontrol sahibi olmak için bilmeniz gereken bazı şeyler nelerdir? Fikriniz ister küçük bir aşama, ister yeni nesil bir ürün, ister çığır açan bir tasarım olsun, yapmanız gereken bazı işler var.

İlk Adımlar

Ürün tasarımından kaynaklanan sorumluluk veya mülkiyet sorunları genellikle birkaç kategoriye ayrılır. Belirli birsıra gözetmeksizin, bunlar şunları içerebilir:

• Patent ve Marka Konuları
• Hatalı Tasarım ve Ürün Güvenliği
• Fikri Mülkiyetin Korunması
• Mevzuat Gereklilikleri

Bunların her birine kısaca göz atalım; ancak bunlardan herhangi birine dair bilgilerin muhtemelen modern bir hukuk kütüphanesinde birkaç raf dolduracağını da unutmayalım.

Patent ve Marka Konuları

Bu aslında her zaman cevaplaması kolay olmayan basit bir soruya indirgenir: Tasarımınız piyasada zaten var olan bir ürüne ne kadar yakın? Başkasının çoktan düşünmüş olduğu bir fikre zaman harcamamak için bu sorunun yanıtını erkenden almak önemlidir.

Bir patent, buluşları veya süreçleri korur ve genellikle yıllık yenileme ücretlerinin ödenmesi koşuluyla 20 yıl geçerlidir. Bir marka ise belirli bir ürünle ilgili markaları, logoları ve sloganları korur. Bireysel marka koruması, her 10 yılda bir yenilendiği sürece süresiz olarak devam edebilir. Bunlarla karıştırılmaması gereken telif hakkı ise özgün yazılı içerikleri veya eser sahipliğini (sözler, müzik, sanat) korur. Burada vurgulanması gereken nokta, bu çeşitli hukuki korumalar yeni bir ürün fikrine tanındıktan sonra, piyasada gerçek bir güce sahip olabilmeleri için bunlara sahip olan kişi veya kuruluşlar tarafından savunulmaları gerektiğidir. Bu savunma zaman ve para gerektirir; ancak birinin patent almak için zahmete girdiğinde, muhtemelen bunu ihlallere karşı savunmaya da hazır olduğunu unutmayın.

Kısacası, bir patent araştırması (muhtemelen bekleyen patent başvuruları da dahil olmak üzere) ve kendi tasarımınıza benzer olabilecek isimler ve tasarımlar için bir marka araştırması yapmanız ve dikkatli ilerlemeniz gerekecektir.

Hatalı Tasarım ve Ürün Güvenliği

Söylemeye gerek yok (ama yine de söyleyelim), ürününüzün iddia edildiği gibi çalışması ve insanlara, hayvanlara veya çevreye zarar vermemesi gerekir. Ürün, hedeflenen kitle tarafından kullanım için güvenli olmalıdır. Bu gereklilikleri karşılamıyorsa, bu durum sizi yalnızca yeni ürününüzü daha başlangıçta durduracak değil, aynı zamanda işinizin ilerlemesini de engelleyecek bir hukuki sorumlulukla karşı karşıya bırakabilir. 

 

 

Tasarım kusuru ve ürün güvenliği sorunları, ürünün temel tasarımındaki köklü bir kusuru, ürünte kullanılan bireysel bileşenlerdeki kusurları veya üretim ya da

montaj sırasındaki kusurları kapsayabilir. Tasarım kusuruna ilişkin davaların çoğu, ürün tasarımından sorumlu üreticiye karşı açılır. Ürünler üzerindeki sorumluluk reddi beyanları veya uyarı etiketleri sıkça kullanılsa da, çoğu durumda bunlar hukuken bağlayıcı değildir.

Fikri Mülkiyeti Korumak

Harika yeni bir ürün icat etmenin zorlu entelektüel sürecinden geçtiğinize göre, bunu herkese anlatmak istersiniz, değil mi? Ya da belki onu üretip satacak ve size telif ücreti verecek daha büyük bir şirkete lisanslamak bile istersiniz? Ama bir dakika, o kadar acele etmeyin. Patent koruması oluşturmadan önce, tasarımınızın; yatırımcı olarak görmek isteyebileceğiniz, fikrinizi sunduğunuz kişiler de dahil olmak üzere, hemen hemen herkes tarafından sahiplenilebileceğinin farkında olun. Bunu önlemek için, fikrinizi en fazla 12 ay boyunca koruyan ve “patent başvurusu yapılmış” statüsü kazandıran geçici patent başvurusunda bulunmak gibi çeşitli yollar deneyebilirsiniz.

Ayrıca kendinizi korumak için gizlilik ve ifşa etmeme sözleşmeleri kullanabilir, yatırımcılar veya danışmanlarla

ortak mülkiyet anlaşmalarından kaçınabilir ya da fikriniz hakkında olabildiğince az bilgi paylaşabilirsiniz. Kartlarınızı göğsünüze yakın tutmak en iyi stratejiniz olabilir.

Mevzuat Gereklilikleri

Yeni ürün fikriniz tüketici, endüstriyel veya halk sağlığı kullanıcı tabanına yönelik olabiliyorsa, federal veya eyalet düzeyindeki mevzuat kılavuz ilkelerinin kapsamına girebilir. Uluslararası uygulamalarının olabileceğini düşünüyorsanız, o zaman çok sayıda ülke veya bölge kılavuz ilkesiyle kısıtlanabilir. Her iki durumda da, örneğin sağlık pazarı, ulaşım pazarı ya da havacılık-uzay veya ilaç pazarları için hayal ettiğiniz bir şey, yalnızca üründe kullanılan bileşenler açısından değil, aynı zamanda onu üretmek için kullanılan üretim sistemleri açısından da kısıtlamalara tabi olabilir.

Mevzuat gereklilikleri kaçınabileceğiniz veya itiraz edebileceğiniz şeyler değildir. Ameliyathane ekipmanına değer katabilecek yeni bir sensör fikri geliştirdiyseniz, bu sensörün yalnızca neyden yapıldığı ve bu bileşenlerin nasıl üretildiğiyle ilgili değil, aynı zamanda ürünün kendisinin nasıl üretildiği, test edildiği, kurulduğu ve bakımının yapıldığıyla ilgili gereklilikleri de karşılaması gerekecektir.

Kısacası, mevzuat ortamı bir ürünü kullanabilecek nihai kitleyi korumak üzere tasarlanmıştır. Yeni ürününüze uygulanabilecek mevzuatların, hatta sektör standartlarının erkenden araştırılması akıllıca bir hamle olacaktır.

Özet

Büyük bir kuruluşun parçasıysanız, ürün tasarımının hukuki yönleri, uyum departmanınız yeni fikrinizi işaretleyip

spesifikasyonlarını değiştirmeniz gerekene kadar üzerinde durmanız gereken bir konu olmayabilir. Öte yandan, bu alanda yeniyseniz ya da ürün tasarımı oyununda tek başınıza ilerliyorsanız, yeni bir fikir bulmanın, sizi bekleyenler arasında muhtemelen en kolay kısım olduğunun farkında olmalısınız. Yeni ürün tasarımı, mühendislik, üretim, pazarlama ve kalite desteğiyle ilgili sorunlar her an ortaya çıkabilir. Ürününüzün nasıl kullanılacağı ve bir sorun olması durumunda başınıza neler gelebileceği hakkında mümkün olduğunca erken ve mümkün olduğunca çok şey öğrenmeniz iyi bir tavsiyedir.

Dikkate alınması gereken bir başka faktör de, yeni ürün fikrinizin özgünlüğüne bağlı olarak, fikrinizi düzenlemek amacıyla yürürlüğe girebilecek veya değiştirilebilecek mevzuattan kaynaklanabilecek hukuki sorunları öngörmenin de zor ya da imkansız olabileceğidir. Bu açıdan bakıldığında, yoğun sis içinde alçak irtifada tek başınıza uçuyorsunuz demektir. Bol şans.

Yeni ürün tasarımının hukuki riskleri hakkında benzer bir bakış açısı için, buradan yaratıcı dostlarımız CircuitBread'i ziyaret etmek isteyebilirsiniz: Harika Bir Ürün Fikriniz Var. Hangi Hukuki Konuları Dikkate Almalısınız? Diğer eğitici içeriklerini de şu adreste bulabilirsiniz: www.circuitbread.com. İster büyük bir şirketin parçası olun, ister yalnız çalışan biri olun, ürün tasarım sürecinizin her aşamasında öngörülemeyen hukuki risklerden kaçınmak istersiniz. Elde edilecek kazanımlar buna kesinlikle değebilir.